Boeddhisme
Index
De-Boeddha
Wat-de-Boeddha-leerde
De-Vier-Edele-Waarheden
De-keten-van-ontstaan
Karma
Verlichting-ontwaken
Hoofdstromen-Boeddhisme
De-geschriften
Modern-Boeddhisme
Summary
Religie
Kern-statements
De-monnik-en-zijn-Ferrari
Running-Buddha
Mediteren
Het-Huidige-Moment
Under-editor
Non-Dualiteit
Emotie
Vrede
Links
Chakra
Tantra
Yoga
Bardo
Devotie
Tonglen
Phowa
Rigpa

De-Vier-Edele-Waarheden

In zijn eerste officiele leerrede, die hij hield voor de vijf asceten waarmee hij enkele 
jaren lief en leed gedeeld had, verwoordde de Boeddha de essentie van zijn leer. 
Deze leerrede is bekend geworden als 'De Vier Edele Waarheden':

1. Het leven is lijden/frustratie
2. Er is een oorzaak van lijden
3. Er is een uitweg uit het lijden
4. Die uitweg is het Edele Achtvoudige Pad


De eerste Edele Waarheid - dat het leven lijden (dukkha) is - kan makkelijk tot mis-
verstanden leiden. Bij mensen met een christelijke achtergrond ligt de associatie 
met kruisdood en martelaarschap voor de hand. 
En dat het leven lijden is kan ook makkelijk het idee oproepen, dat de Boeddha een 
zwartkijker was, die geen oog had voor de vreugde van het leven. 
Maar die associaties doen geen recht aan wat de Boeddha leerde. 

'Dukkha' heeft met vergankelijkheid en hechten en loslaten te maken.
Alles is vergankelijk 
Als we ons vastklampen aan wat vergankelijk is, dan zit de kiem van het loslaten, 
afscheid nemen en pijn daarin al besloten. 
Oorspronkelijk duidde het woord dukkha op een wagenrad dat aanloopt. 
Bij het voortwentelen loopt ons levensrad aan, ons leven doet pijn omdat de mensen 
en zaken ons ontvallen waaraan we ons gehecht hebben. 
Telkens worden we teruggeworpen op onszelf en de eigen angsten en onzekerheden. 
De eerste Edele Waarheid is niet meer of anders dan de waarneming, dat we -door 
ons vast te klampen aan het vergankelijke- onszelf vastzetten en daarmee de kiem 
van pijn en lijden leggen. 

De tweede Edele Waarheid is al evenzeer een waarneming vanuit het perspectief 
van de verlichting. 
Er is een oorzaak van lijden. Die oorzaak is 'verkeerd inzicht'. 
Waarom blijven mensen in de cyclus van lijden gevangen? 
Omdat mensen denken dat het lijden hun overkomt, dat het hun lot is, dat het nu 
eenmaal bij het leven hoort, of - zoals in het Westen veelal gedacht wordt - 
dat het lijden er niet bij hoort en voorkomen kan worden. 

En dat is volgens de Boeddha een verkeerd inzicht, een inzicht dat tot een 
fatalistische levenshouding (m.n. in het oosten) dan wel tot een ontkenning van en 
vlucht voor het lijden (m.n. in het westen) leidt. 

Bij een fatalistische levenshouding plaats je de oorzaak van pijn en lijden buiten jezelf. 
Je ervaart jezelf als een radertje in een kosmisch uurwerk. Je kunt er niets aan doen. 
Je bent machteloos, een slachtoffer van processen die je ver te boven gaan. 
Als je zo denkt, blijf je een slachtoffer en blijft de cyclus van pijn en lijden inderdaad
in stand. 

Als je er daarentegen van uitgaat, dat de pijn en het lijden er eigenlijk niet bijhoren 
en vermijdbaar zijn, dan ontken je een basisgegeven van het leven en kom je aan een
realistische benadering van het probleem van het lijden niet eens toe. 

De Boeddha wijst een weg, die het lijden niet ontkent en al evenmin fatalistisch is. 
Daarmee komen we bij de derde en vierde Edele Waarheid. 

De derde Edele Waarheid constateert, dat er een uitweg is uit de lijdenscyclus. 
Dat heeft alles te maken met de staat van verlichting. 
De staat van verlichting is niet een staat, die je je moet verwerven, maar een staat 
van de geest die er altijd al is. 
Omdat we vol zitten met stress en complexen ervaren we dat licht in ons niet. 
Maar zoals de zon schijnt ook al is het bewolkt, zo dragen we het licht in ons ook al 
ervaren we slechts duisternis. 

De derde Edele Waarheid stelt, dat er een uitweg is, dat we uit de molen kunnen 
stappen. We zitten wellicht vast in oude patronen, maar we zitten er niet in gevangen. 
Lijden is niet het lot van de mens. Het bestaan is niet uitzichtloos. 
Het licht is slechts verduisterd. Het eigen diepste wezen is licht. 
De ware natuur van de mens is de boeddhanatuur. 
Die boeddhanatuur is veel wezenlijker dan alle sluiers die het zicht daarop ontnemen.
We kunnen de verlichting realiseren door de sluiers te verwijderen.


De Vierde Edele Waarheid geeft de weg aan om de verlichting te realiseren. 
Het is het Edele Achtvoudige Pad   , het pad dat leidt tot herontdekking van het eigen
diepste wezen. Dat pad is sinds 2600 jaar door miljoenen gevolgd. 

(1) juist inzicht
(2) juist voornemen
(3) juist spreken
(4) juist handelen
(5) juist levensonderhoud
(6) juiste inzet
(7) juiste concentratie
(8) juiste opmerkzaamheid/ wijsheid


De eerste stap op dit pad is het inzicht, dat de gebruikelijke manier van kijken naar
de werkelijkheid niet klopt. De eerste stap is dan ook (1) juist inzicht. 
Maar met die eerste stap alleen ben je nog niet op pad. 
De tweede stap is (2) juist voornemen, d.w.z. de motivatie om het Pad te volgen. 

De volgende stappen betreffen de herinrichting van het leven. 
Eerst een herinrichting naar de buitenwereld toe in de vorm van beoefening van de
juiste moraliteit (sila). 
Dit omvat de stappen: (3) juist spreken, (4) juist handelen en (5) juist levensonderhoud. 
Daaraan zitten twee kanten: eerst het leren nalaten van schadelijke handelingen van 
lichaam, spraak en geest voor jezelf en anderen en vervolgens het aanleren van 
heilzame handelingen. 
Herprogrammering van het sociale leven dus, een herschikking die geheel is gericht 
op het bereiken van de staat van verlichting. 

En dan volgt natuurlijk een herinrichting van het leven naar de binnenwereld toe. 
Dit omvat de stappen (6) juiste inzet, (7) juiste concentratie en (8) juiste opmerkzaam-
heid/ wijsheid (panna / prajna). 

Van stap tot stap, van juist inzicht, via herprogrammering van je gedrag naar meditatie 
en concentratie maak je geleidelijk contact met je fundamentele- of boeddhanatuur. 
Dit is het pad van de Boeddha. 
Het pad loopt overigens niet noodzakelijkerwijs van stap 1 naar stap 8. Ieder van de 
diverse stappen kan een begin zijn. 
Maar de stappen versterken elkaar, er is een onderlinge wisselwerking.


Het Edel Achtvoudige Pad (naar Wikipedia)

1. Juist begrip/juist inzicht (pali: samma ditthi)
1. Begrijpen wat lijden is (dukkhe nana).
2. De oorzaak van lijden begrijpen (dukkhasamudaye nana).
3. De opheffing van lijden begrijpen (dukkhanirodhe nana).
4. Het pad begrijpen dat leidt naar de opheffing van lijden 
 (dukkhanirodhagamini patipadaya nana).

2. Juiste gedachten/juiste intenties/juiste bedoelingen (pali: samma sankappa)
1. Gedachten van het verzaken van zelfzucht (nekkhamma sankappa).
2. Gedachten van welwillendheid, liefdevolle vriendelijkheid (avyapada sankappa).
3. Gedachten van geweldloosheid, harmonie of mededogen (avihimsa sankappa).
 (Deze eerste twee waarheden vormen samen de groep van wijsheid. 
 Pali: pannakkhandha)

3. Juist spreken (pali: samma vaca)
1. Onthouding van het vertellen van leugens (musavada veramani).
2. Onthouding van het spreken van lasterende taal (pisunaya vacaya veramani).
3. Onthouding van het spreken van harde woorden (pharusaya vacaya veramani).
4. Onthouding van onzinnig gepraat (samphappalapa veramani).

4. Juist handelen (pali: samma kammanta)
1. Onthouding van doden (panatipata veramani).
2. Onthouding van nemen wat niet gegeven is (adinnadana veramani).
3. Onthouding van seksueel wangedrag (kamesu micchacara veramani)

5. Juiste wijze van levensonderhoud (pali: samma ajiva)
1. Geen handel in wapens.
2. Geen handel in slaven en prostitutie.
3. Geen handel in levende wezens voor vleesproductie en slachterij of iedere 
 andere handel in wezens.
4. Geen handel in vergif.
5. Geen handel in bedwelmende middelen.
 (De waarheden drie, vier en vijf vormen samen de groep van moraliteit. 
 Pali: Silakkhandha)

6. Juiste inspanning (pali: samma vayama)
1. Slechte gedachten en heilloze (akusala) zaken die nog niet opgekomen zijn 
 vermijden (samvara padhana).
2. Het overwinnen van slechte gedachten en heilloze zaken die reeds opgekomen 
 zijn (pahana padhana).
3. Het opwekken en ontwikkelen van heilzame (kusala) zaken en goede 
 gedachten die nog niet opgekomen zijn (bhavana padhana).
4. Het tot groei brengen van heilzame zaken en goede gedachten die reeds opge-
 komen zijn (anurakkana padhana).

7. Juiste indachtigheid / juiste meditatie (aandacht, bewustzijn, concentratie, 
 pali: samma sati)

1. Bewustzijn van het lichaam (kaya nupassana).
2. Bewustzijn van gevoelens (vedana nupassana).
3. Bewustzijn van de geest (citta nupassana).
4. Bewustzijn van mentale objecten (dhamma nupassana) namelijk:
- De vijf hindernissen (panca nivarana).
 (zinnelijk verlangen, kwade wil, luiheid of traagheid, rusteloosheid of 
 bezorgdheid, sceptische twijfel)
- De vijf aggregaten van hechten (panca upadana kkhandha).
 (materie, gewaarwording, perceptie, intenties, bewustzijn of aandacht)
- De zes innerlijke en zes uiterlijke zintuigsferen (salayatana)
 (oog, oor, neus, tong, lichaam, geest en vorm, geluid, reuk, smaak, 
 het tastbare, mentale objecten)
- De zeven factoren van verlichting (bojjhanga).
 (indachtigheid, onderzoek naar waarheid, energie, vreugde, kalmte, 
 concentratie, gelijkmoedigheid)
- De vier edele waarheden (cattari ariya sacca).

8. Juiste concentratie (pali: samma samadhi)
1. Suta maya panna, ontvangen wijsheid, 1e transformatie.
2. Cinta-maya panna, wijsheid vanuit ervaren, 2e transformatie.
3. Bhavana-maya panna, wijsheid vanuit zelfinzicht, 3e transformatie.
 (De waarheden zes, zeven en acht vormen samen de groep van concentratie. 
 Pali: Samadhikkhandha).



HomePrevNext